Euro's besparen op krachtvoer

Door samenwerking grasdrogerij Oosterwolde met mengvoerfabriek De Eendracht

Eigen voer beter tot waarde brengen. Jarenlang was dat dé reclamekreet van de grasdrogerijen. Grasdrogerij Oosterwolde gaat een stap verder en maakt samen met mengvoerbedrijf De Eendracht in Rouveen van gras echt krachtvoer. Zo kan de boer wel tot vier euro per honderd kilo krachtvoer besparen.

De samenwerking tussen de coöperatieve grasdrogerij Oosterwolde en de mengvoercoöperatie De Eendracht bestaat sinds dit voorjaar. Daarmee kan de krachtvoerprijs met 10 procent dalen, zegt Meine Pereboom, sinds dit jaar voorzitter van de drogerij. Hij denkt dat uiteindelijk de helft van de 170 leden gebruik van het nieuwe krachtvoer gaat maken. Wanneer eenderde meedoet is het project geslaagd.

Oosterwolde is één van de zes grasdrogers in Nederland. Pereboom denkt dat de anderen geen gemalen grasbrok van de boer door het krachtvoer mengen. Wel wordt soms grasbrok door productiebrok gemengd. Bij het nieuwe systeem gaat de grasbrok rechtstreeks van de drogerij naar De Eendracht, wordt daar opgeslagen en op het moment van gebruik gemengd met de andere krachtvoeringrediënten.

Keuze snel gemaakt

De keuze voor De Eendracht was snel gemaakt, vertelt Pereboom. ,,Net als wij een kleine coöperatie, die dichtbij de boer staat en korte lijnen kent. Ik denk niet dat we met dit idee bij een groot voerbedrijf hoeven aan te komen.’’ De 125 melkkoeien op het bedrijf van 73 hectare, dat hij samen met zijn zoon en vrouw in IJsselham heeft, worden ook gevoerd met voer van De Eendracht.

Het aantrekkelijke is volgens Pereboom niet alleen goedkoper voer, maar ook heeft de boer minder werk omdat in één keer alle brok wordt gevoerd. Voorheen vroeg de grasbrok een extra voerbeurt. Een voordeel is volgens hem ook dat de voederwaarde van de grasbrok rechtstreeks in de rantsoenberekening wordt meegenomen. ,,En het caroteen dat er in zit is goed voor de vruchtbaarheid.’’

De grasbrok gaat bij De Eendracht in gelabelde bigbags, of in silo’s. De boer kan er zeker van zijn dat het zijn eigen brok is. In de afspraak tussen de coöperaties is opgenomen dat De Eendracht zorgt voor een rantsoenberekening. De boeren kunnen rechtstreeks in contact treden met het mengvoerbedrijf op het moment dat het voer gereed moet worden gemaakt, maar dat kan ook via de grasdrogerij.

Goede vervanger

De Eendracht wil niets liever dan veehouders voer verkopen, zegt directeur Gert Bosch van het mengvoerbedrijf bij de Lichtmis aan de A28. ,,Maar wat de boer zelf heeft, moeten wij hem niet willen leveren. Zijn eigen grasbrok kan uitstekend dienen als vervanger van duurdere grondstoffen die van elders moeten komen. De boer levert ons de brok van zijn eigen bedrijf en krijgt daar hoogwaardig krachtvoer voor terug.’’
Veevoerspecialist Johan Stegeman is net zo enthousiast als de directeur. Dat er veel extra werk uit het project komt, maakt hem niet bang. ,,We hebben net een nieuwe nutriëntenspecialist in opleiding. Driekwart van de De Eendracht-leden gebruikt al bedrijsspecifiek voer. Of dat veel is? ,,Absoluut’’, zegt Stegeman. Of dat goed is? ,,Bij de toptien van de zuivelfabriek in Rouveen zitten zeven veehouders met ons voer.’’

Stegeman kreeg zijn opleiding bij De Schothorst, het onderzoeksinstituut van de coöperatieve voerindustrie. ,,Ik ken de grondstoffen op mijn duimpje en de boeren ook. De ondersteuning van het project met grasbrok in krachtvoer komt ook bij De Schothorst vandaan. Bosch: ,,We kunnen deze klus aan omdat we de technologie in de fabriek super op orde hebben en de mensen gemotiveerd zijn.’’

Meer zekerheid

De Eendracht staat op drie benen: rundveekrachtvoer, biologisch voer en een Welkoop-winkel. Het bedrijf zet 5,4 miljoen euro om en levert de 160 leden 17.000 ton voer. De samenwerking is nog vrijblijvend. Bosch wil op den duur meer vastigheid. ,,Ze maken in Oosterwolde een prima product en wij hebben de kennis om daar wat van de maken. Van die combinatie moeten veehouders langdurig kunnen profiteren.’’

Het nieuwe krachtvoer is speciaal voor nieuwmelkte koeien, vertelt Stegeman. Hij rekent uit dat de veehouder flink op krachtvoer kan besparen. Bij het eigen bedrijf daalt de brokprijs van 25 naar 23 euro per 100 kilo. Hij gaat met zijn rekensom uit van de droogkosten in 2010 en een waarde van de grasbrok van 18,50 euro. Als elke kilo krachtvoer goed is voor vier liter melk, heeft de koe 2500 kilo nodig.  Dat levert een besparing op van 50 euro per koe per jaar.

Een flinke kick

Dat de boer met zijn eigen voer een besparing bereikt, geeft een flinke kick, zegt Bosch. ,,De mengvoerindustrie is al de grootste recycling in de wereld en nu kunnen we ook nog onze eigen grondstof inzetten.’’ Grasbrok kan volgens Stegeman met name palmpit, citruspulp, tarwegries en sojahullen vervangen. Om aan de glucosebehoefte van hoogproductieve koeien te voldoen moet er maïsmeel in de brok. Bietenpulp kan voor extra suiker zorgen en soja of raapzaad voor meer eiwit.

Bosch verwacht de grootste voordelen op termijn. ,,De prijs van grondstoffen voor krachtvoer gaat eerder omhoog dan omlaag. Alleen om die reden al moet je de grasdrogerijen houden. Als die weg zijn komen ze nooit weer terug.’’ Dat de subsidie van drie euro per ton wordt omgezet in toeslagrechten is jammer voor de drogers, maar doet volgens Bosch niets af aan de waarde van de grasbrok.


Eiwitkernbrok

Maatschap Jans Jobing en Alie Buurman in Grollo heeft de eerste nieuwe brok in de silo. ,,Maar eens proberen, was onze reactie op de plannen. Geweldig toch, je eigen grondstof voor krachtvoer.’’ De maatschap droogt al jaren en is ingenomen met het product. De Eendracht maakte voor hen een eiwitkernbrok met extra eiwit en 33 procent grasbrok. Normaal is dat 50 procent.

Jobing heeft nog geen cijfers van het effect op de productie, de melktank is net leeggehaald. Het lijkt volgens hem prima, de koeien zijn mooi op de mest. Veel gras om te drogen is er niet, zeker niet in Drenthe. ,,Ook hier hebben we schade door de droogte. Vannacht heeft het 3 millimeter geregend, maar dat is een druppel op een gloeiende plaat.’’

Wiebe Dijkstra